Hiszpania przeciwko masowej turystyce: podróżni z walizkami wypędzają lokalnych mieszkańców na ulice

(Foto: Burkay Canatar)

Hiszpańskie miasta od kilku lat borykają się z narastającym problemem masowej turystyki, a lokalne społeczności coraz głośniej domagają się ograniczenia tego zjawiska. Mimo rekordowych przychodów z sektora turystycznego, mieszkańcy wielu regionów wychodzą na ulice, by zaprotestować przeciwko rosnącym kosztom życia, gentryfikacji i zaniku lokalnej tożsamości.

Przeczytaj także: Od 1 lipca rejestracja nieruchomości w Hiszpanii dla wynajmu krótkoterminowego

Według danych Narodowego Instytutu Statystyki (INE), w 2024 roku Hiszpanię odwiedziło około 93,8 mln turystów zagranicznych – o 10% więcej niż rok wcześniej, co stanowi nowy rekord. Przychody z turystyki sięgnęły 126,3 mld euro, ale ten sukces ma także drugą stronę medalu: gwałtowny wzrost cen mieszkań, zanik lokalnego handlu oraz coraz większa presja na infrastrukturę i życie mieszkańców.

„Jeden turysta więcej, jeden sąsiad mniej”

Od Barcelony po Granadę, od San Sebastián po Majorkę — tysiące Hiszpanów wyszło w ostatnich miesiącach na ulice. Protestują przeciwko modelowi turystyki, który – jak twierdzą – podnosi czynsze, wypiera lokalne sklepy, pogłębia nierówności społeczne i zamienia ich miasta w parki rozrywki dla zamożnych przyjezdnych.

W samej Katalonii, która w 2024 roku przyjęła niemal 20 mln turystów (wzrost o 9,7%), mieszkańcy Barcelony zorganizowali liczne demonstracje. Skandowano hasła: „Turystyka nas okrada”, „Chleb, dach, przyszłość” oraz „Gdziekolwiek spojrzysz – wszędzie obcokrajowcy”. Zarzucają władzom bierność wobec wcześniejszych postulatów, takich jak ograniczenie terminali wycieczkowych czy redukcja infrastruktury lotniskowej.

Baleary i Wyspy Kanaryjskie: wyspy pod oblężeniem

Majorka i Ibiza pozostają jednymi z najpopularniejszych kierunków turystycznych. W 2024 roku Baleary odwiedziło niemal 19 mln osób – o 5% więcej niż rok wcześniej. W centrum Palmy odbyły się masowe protesty, w których mieszkańcy domagali się zakazu wynajmu wakacyjnego, ograniczenia liczby lotów oraz utrzymania moratorium na megastatki wycieczkowe. Transparenty głosiły m.in. „Bogaci zagraniczni nabywcy nieruchomości – idźcie do diabła”.

Przeczytaj także: Banco Santander zamknie 160 oddziałów w Hiszpanii jeszcze w 2025 roku

Na Wyspach Kanaryjskich padł nowy rekord – 15,2 mln zagranicznych turystów. W maju 2025 roku ponad 22 tys. osób wzięło udział w największej dotąd demonstracji pod hasłem „Wyspy Kanaryjskie mają granice”. Protestujący oskarżali władze o uzależnienie gospodarki regionu od turystyki masowej, taniej siły roboczej i spekulacji na rynku nieruchomości.

Północ również się buntuje

Choć północna Hiszpania nie uchodzi za typowy kierunek wakacyjny, również tam narasta sprzeciw wobec turystyki. W San Sebastián mieszkańcy demonstrowali przeciwko przekształcaniu miasta w „apartamentowy plac zabaw”, gdzie ceny najmu sięgają 1000 euro miesięcznie, przy minimalnej pensji wynoszącej 1184 euro. Ich celem było zwrócenie uwagi na problemy mieszkaniowe i wypychanie lokalnych rodzin z centrum miasta.

W Galicji, władze Santiago de Compostela jako pierwsze w regionie zapowiedziały wprowadzenie podatku turystycznego – od 1 do 2,50 euro dziennie, maksymalnie przez pięć dni pobytu. Pieniądze mają zasilić lokalny budżet i pomóc w złagodzeniu skutków masowej turystyki.

Nowe narzędzia: podatki i rejestry

W obliczu rosnącego niezadowolenia społecznego, władze lokalne i centralne podejmują coraz bardziej zdecydowane kroki. Od 1 lipca 2025 r. w całym kraju obowiązuje Rejestr Najmu Krótkoterminowego (NRA). Zgodnie z nowymi przepisami, każda nieruchomość wynajmowana na krócej niż 30 dni musi posiadać numer NRA – w przeciwnym razie ogłoszenie zostanie usunięte z takich platform jak Airbnb, Booking czy Vrbo.

Przeczytaj także: Nieruchomości w Hiszpanii: Wspólnota Walencka redukuje jedną trzecią domów na wynajem

Celem regulacji jest ograniczenie spekulacyjnego najmu, likwidacja szarej strefy i wprowadzenie jasnych norm dotyczących bezpieczeństwa i jakości usług. Rejestr daje samorządom realne narzędzie do kontrolowania liczby aktywnych mieszkań turystycznych i zamrażania nowych licencji w najbardziej obciążonych dzielnicach.

Równocześnie regiony takie jak Katalonia i Baleary podnoszą stawki lokalnych podatków turystycznych – nawet do 12 euro za noc w Barcelonie i 4,40 euro dziennie w hotelach luksusowych na Majorce. Pieniądze mają być przeznaczone na infrastrukturę publiczną i walkę z przeludnieniem.

Turystyka pod kontrolą – lokalne inicjatywy

Niektóre miasta wdrażają jeszcze bardziej szczegółowe środki. Toledo ograniczy liczbę osób w grupach turystycznych do 30 na wybranych ulicach Starego Miasta. Przewodnicy nie będą mogli używać głośników ani megafonów — od tej pory obowiązkowe będą systemy słuchawkowe. Za naruszenia grożą grzywny sięgające 3000 euro.

Walencja, Sewilla i Granada analizują ograniczenia liczby apartamentów wakacyjnych i przekształcenie ich z powrotem w mieszkania dla lokalnych rodzin. W niektórych dzielnicach Sewilli czy Granady mieszkańcy skarżą się na zniknięcie sklepów spożywczych i usług codziennych – ich miejsce zajmują lodziarnie, fast foody i galerie z pamiątkami.

Między gościnnością a ochroną terytorium

Paradoks hiszpańskiej turystyki polega na tym, że z jednej strony stanowi ona filar gospodarki, z drugiej — coraz częściej postrzegana jest przez mieszkańców jako zagrożenie dla jakości życia. „Nie jesteśmy przeciwni turystom, jesteśmy przeciwni ich nadmiarowi” – powtarzają demonstranci. Problemem nie jest sama turystyka, lecz jej skala, brak kontroli i nierównomierny rozkład korzyści. W obliczu kryzysu klimatycznego, urbanistycznego i demograficznego Hiszpania zmuszona jest zadać sobie pytanie, gdzie leży granica między gościnnością a ochroną własnego terytorium i tożsamości.

Przeczytaj także: Ceny nieruchomości w Hiszpanii wzrosły dwukrotnie w porównaniu ze średnią europejską

Czy protesty zmienią Hiszpanię?

Hiszpania staje dziś przed kluczowym dylematem: czy kontynuować intensywny rozwój sektora turystycznego, który generuje ogromne przychody, czy też szukać nowego, zrównoważonego modelu, który pogodzą interesy lokalnych mieszkańców z potrzebami gości. Coraz więcej samorządów wprowadza moratoria na nowe licencje najmu, limity dla przewodników, a nawet zakaz otwierania nowych hoteli w centrach miast.

To może być początek systemowej zmiany. Ale pytanie pozostaje otwarte: czy będzie ona wystarczająco szybka, by powstrzymać kolejną falę społecznego oporu?